Velika većina zaposlenih u Crnoj Gori radi u kancelarijama, proizvodnim halama, prodavnicama i drugim zatvorenim prostorima. Istraživanja pokazuju koliko je kvalitet unutrašnjeg vazduha važan za zdravlje ljudi. Posebno kada znamo da u zatvorenim prostorima provodimo između 70 i 90 odsto vremena, pri čemu nivo zagađenja vazduha u zatvorenom može biti i do pet puta veći nego na otvorenom. Prema navodima Evropske alijanse za javno zdravlje, jedan gram zagađenja u zatvorenim prostorima uzrokuje čak hiljadu puta veću izloženost nego isti nivo zagađenja na otvorenom.
Kvalitet vazduha u objektima predstavlja jedan od ključnih faktora javnog zdravlja, jer može dovesti do ozbiljnih oboljenja poput astme i raka pluća, ali i brojnih drugih zdravstvenih problema kao što su alergije, glavobolje, vrtoglavica, umor i kardiovaskularne bolesti. Pored toga, kvalitet vazduha značajno utiče na opšte raspoloženje i radnu efikasnost ljudi.
U kompanijama se smatra jednim od ključnih faktora produktivnosti. Prema navodima Harvard Business Review-a, poboljšanje kvaliteta vazduha u poslovnim prostorima može povećati produktivnost i do osam odsto, uz istovremeno smanjenje bolovanja, dok se kognitivne sposobnosti zaposlenih mogu poboljšati i do 61 odsto. S druge strane, loš kvalitet vazduha, poput previsoke temperature u prostoru, može smanjiti radni učinak zaposlenih i do deset odsto.
Smanjena koncentracija, koju često uzrokuje takozvani „ustajali vazduh“ sa povećanom koncentracijom CO₂, može dovesti do većeg broja grešaka na poslu, pa čak i do povreda na radu. Preniska vlažnost vazduha, koja je posebno izražena tokom sezone grijanja, negativno utiče na imunitet i povećava rizik od bolesti i odsustva sa posla. Može se zaključiti da su kompanije koje obezbjeđuju optimalan kvalitet vazduha u radnim prostorima i do deset odsto produktivnije.
Pored zagađivača iz spoljašnjeg vazduha koji ulaze u zatvorene prostore, kvalitet vazduha u kompanijama dodatno pogoršavaju čestice i supstance koje nastaju tokom radnih procesa, iz mašina, opreme i materijala. One se pojavljuju u obliku prašine, dima, spora mikroorganizama, hemikalija i sličnih zagađivača.
Prema istraživanju kompanije Ambius o uticaju kvaliteta vazduha na zadovoljstvo zaposlenih i produktivnost u američkim kompanijama, zaposleni najčešće ukazuju na lošu cirkulaciju vazduha, prisustvo prašine i mirise hemikalija ili dima, ali i na nedostatak biljaka u kancelarijama, za koje je poznato da mogu apsorbovati dio zagađujućih čestica iz vazduha i smanjiti nivo CO₂.
U Crnoj Gori se kao štetni faktori u radnom okruženju definišu toplotni uslovi, buka, osvjetljenje, vibracije, elektromagnetna i vještačka optička zračenja, kao i opasne hemijske supstance.
Propisi o zaštiti zdravlja i bezbjednosti na radu nalažu poslodavcima da odgovarajućim mjerama obezbijede dovoljne količine svježeg vazduha u radnim prostorijama, u skladu sa radnim procesima i fizičkim opterećenjem zaposlenih. Takođe, poslodavac je dužan da redovno održava ventilacione uređaje.
Ukoliko na određenim radnim mjestima nije moguće spriječiti nastanak gasova, para, isparenja ili prašine u koncentracijama štetnim po zdravlje, potrebno je obezbijediti lokalne ventilacione sisteme i osigurati da ventilacioni ili klima uređaji tokom rada ne stvaraju štetnu promaju. Propisi određuju i količinu vazduha koja se mora dovoditi u prostor u zavisnosti od intenziteta posla koji zaposleni obavljaju. Relativna vlažnost dovodnog vazduha zavisi od njegove temperature.
Radne prostorije sa dovoljno velikim prozorima ili drugim ventilacionim otvorima, u kojima nema štetnih emisija u opasnim koncentracijama, mogu se prirodno provjetravati. Poslodavac takođe mora obezbijediti temperaturu vazduha koja odgovara fiziološkim potrebama zaposlenih, u zavisnosti od vrste posla i fizičkog opterećenja.
Temperatura vazduha u radnim prostorijama ne bi trebalo da prelazi 28 °C, dok zaposlenima koji rade u takozvanim „toplim radnim prostorijama“ poslodavac mora obezbijediti prostorije za odmor, hodnike ili druge pomoćne prostorije sa temperaturom do 20 °C.
Tokom ljetnjih mjeseci najčešće se prijavljuju problemi povezani sa povišenim temperaturama i vlagom u radnim prostorima, a povremeno i problemi izazvani promajom.
Kvalitet vazduha u kancelariji
Faktori i uticaji na zaposlene
Prilikom projektovanja poslovnih i industrijskih objekata, kao i njihovog održavanja, ventilacija se često zanemaruje kao jedan od ključnih faktora, iako značajno doprinosi očuvanju kvaliteta vazduha u prostoru i zdravlju samog objekta.
Kako navode u kompaniji LUNOS, proizvođaču ventilacionih sistema sa i bez rekuperacije energije, kompanije danas sve više prepoznaju značaj kvalitetnog unutrašnjeg vazduha, ali se učestalost ulaganja značajno razlikuje u zavisnosti od vrste prostora i veličine firme.
„Razlika je posebno primjetna između kancelarijskih prostora i proizvodnih pogona. U prostorima gdje duži boravak ljudi zahtijeva kontrolisanu razmjenu vazduha – najčešće u kancelarijama – kompanije sve češće uvode mehaničku ventilaciju. S druge strane, u proizvodnim halama i dalje uglavnom dominira prirodna ventilacija ili minimalna tehnička rješenja, osim kada tehnologija ili zakonski propisi zahtijevaju drugačije“, objašnjava Sandra Ivanovič Maričič, voditeljka marketinga u kompaniji LUNOS Slovenija.
Manje firme i zanatlije najčešće se odlučuju na investiciju tek kada se suoče sa problemima poput vlage, neprijatnih mirisa ili buđi. U većim kompanijama ventilacioni sistemi sve češće postaju dio šire kadrovske i održive strategije, posebno kod novogradnje ili kompletnih energetskih renovacija.
Kompanije najčešće reaguju tek kada se u radnim prostorijama pojave buđ ili vlaga – najčešće u sanitarnim prostorijama, garderobama i skladištima – ili kada u salama za sastanke, zbog dugih sastanaka, brzo poraste koncentracija CO₂, što zaposleni prepoznaju kao „loš vazduh“.
Problemi se pojavljuju i kada neprijatni mirisi počnu da smetaju zaposlenima i posjetiocima ili kada kompanije povežu povećan broj bolovanja sa nedovoljnom ventilacijom. Sve češće se odlučuju i da klasično otvaranje prozora zamijene mehaničkom ventilacijom, čime se smanjuju i troškovi grijanja.
Među najčešćim nedoumicama vezanim za investiciju izdvajaju se četiri pitanja, koja se u praksi uglavnom pokažu neopravdanim:
„U poređenju sa državama poput Njemačke, Austrije ili skandinavskih zemalja, u Sloveniji i dalje ne postoji sistemska podrška ulaganjima u kvalitet unutrašnjeg vazduha. Tamo postoji više podsticaja, sertifikata i pravilnika koji motivišu kompanije na ulaganje u ventilaciju – i kroz subvencije. Kod nas se još uvijek često oslanjamo na osjećaj – da li prostor ‘miriše’ ili ne. Međutim, kvalitet vazduha ne određuje nos, već mjerni uređaji, analize i kvalitetan ventilacioni sistem“, navode iz kompanije LUNOS Slovenija.
Dodaju i da mehanička ventilacija danas više nije samo pitanje komfora, već zdravlja, produktivnosti i sve više zakonskih i održivih standarda.
Izvor: Delo i www.delo.si/delov-poslovni-center/podjetniske-zvezde
Autorica članka: Milka Bizovičar
Datum objave: 31. 7. 2025.
Izdavač: Delo d.o.o.
LUNOS ventilacioni sistemi sa rekuperacijom energije predstavljaju visokokvalitetno i pristupačno rješenje za probleme sa vlagom u vašem domu. Spadaju među energetski najefikasnije sisteme na tržištu, gotovo su nečujni i odlikuju se visokom zvučnom izolacijom. Njihova ugradnja zahtijeva minimalne građevinske zahvate, zbog čega su idealni kako za renoviranja tako i za novogradnju. Pored toga, njima možete upravljati putem mobilnog uređaja i povezati ih sa vašim pametnim domom (Smart Home).
Pronađite optimalno rješenje za vlagu u svom domu. >>